Czy powiadamiać Cię o nowych wpisach?

Bądź na bieżąco - z nami nie ominą Cię żadne zmiany w przepisach. Każdy subskrybent otrzyma od nas bonusy - ankietę do badania RODO-świadomości pracowników oraz arkusz oceny wdrożenia RODO.

Zapisz się

Administratorem danych osobowych jest Lex Artist sp. z o.o., ul. Szańcowa 74/1, 01-458 Warszawa, tel. (22) 253 28 18; e-mail: kontakt[AT]lex-artist.pl Dane osobowe przetwarzane będą w celu świadczenia usługi wysyłki newslettera. Przysługuje Pani/Panu prawo do: dostępu do treści danych, sprostowania danych, usunięcia danych, ograniczenia przetwarzania danych, wniesienia sprzeciwu, wniesienia skargi do organu nadzorczego. Pełna treść klauzuli informacyjnej znajduje się: tutaj.

RODO podsumowanie roku 2021

Powoli staje się tradycją to, że jeden ze styczniowych artykułów na naszym blogu poświęcamy tematowi najważniejszych RODO-wydarzeń, które miały miejsce w roku poprzednim.

Jak pod tym kątem prezentował się rok 2021? Czy był on przełomowy? Czy przyniósł administratorom i podmiotom przetwarzającym więcej pytań czy, mimo wszystko, odpowiedzi?

Poniżej przedstawiamy nasz subiektywny ranking 5 najważniejszych wydarzeń z zakresu ochrony danych osobowych, które miały miejsce w 2021 roku.

#1 COVID-19, czyli szczepienia i certyfikaty

Ten temat był przez nas wymieniany jako jedno z najważniejszych wydarzeń roku 2020. Wszyscy po cichu liczyliśmy, że w roku 2021, nie będzie już potrzeby pisania o COVID-19. Tak się niestety nie stało. RODO zostało wciągnięte we wciąż toczący się spór antyszczepionkowców ze zwolennikami szczepień. Przepisy Rozporządzenia dostarczyły wielu argumentów przeciwnikom udostępniania informacji o szczepieniu czy wynikach testów na obecność koronawirusa.

RODO daje możliwość weryfikacji szczepienia czy testu np. przez pracodawcę. Jednak w takim przypadku powinny zostać wprowadzone specjalne przepisy o randze ustawowej. W wielu krajach (np. w Polsce) takie przepisy nie zostały jednak uchwalone do dzisiaj (stan na 18 stycznia 2022 r.). W związku z tym pracodawcy, którzy chcą weryfikować pracowników pod kątem COVID-19, wciąż nie wiedzą czy mogą robić to legalnie.

Brak pewności co do prawa w tym zakresie stwarza realne problemy i generuje konflikty. Wszyscy czekamy na ustawę, bądź jednoznaczną deklarację rządu, że taki akt prawny nie powstanie. Zdecydowanie więcej na ten temat napisaliśmy w jednym z naszych artykułów.

Warta odnotowania jest rola Rozporządzenia w kontekście udostępniania informacji związanych z zapobieganiem COVID-19. W obrębie całego EOG, środki zapobiegawcze nie ingerują tak mocno w prywatność jednostek, jak np. w części państw azjatyckich.

#2 Cookies, czyli jak zjeść ciasteczko i mieć ciasteczko

Można odnieść wrażenie, że z każdym kolejnym miesiącem poprzedniego roku, temat cookies w kontekście przetwarzania danych osobowych wybrzmiewał coraz bardziej. Okazało się, że te niewielkie pliki tekstowe zapisywane przez przeglądarkę w pamięci urządzenia końcowego, potrafią sporo namieszać.

W szczególności temat cookies ożył wraz z decyzją Prezesa UODO wydaną pod koniec roku 2021. Organ rozstrzygnął w niej, że użytkownik musi wyrazić zgodę na cookies w sposób aktywny. Nie może to być zgoda bierna udzielona jedynie poprzez ustawienie przeglądarki internetowej.

Co prawa aktywnej zgody w niektórych państwach Europy wymaga się już od kilku lat. W Polsce obowiązuje jednak art. 173 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego, który dopuszcza wyrażenie zgody na instalowanie plików cookies przez ustawienia przeglądarki. Prezes UODO w swojej decyzji powołał się jednak na warunki zgody wskazane w art. 4  pkt 11 RODO. Czy doszło zatem do pomieszania dwóch rodzajów zgód, tj. zgody na instalowanie plików cookies ze zgodą na przetwarzanie danych osobowych?

Czy pliki cookies w ogóle mogą być uznawane za dane osobowe? A jeżeli tak to przez kogo? Niestety, rok 2021 nie przyniósł jednoznacznej odpowiedzi na te pytania. Na pewno jednak jeszcze wyraźniej je oraz związane z nimi problemy zaakcentował.

Niestety, w zakresie funkcjonowania plików cookies w Polsce, wciąż mamy do czynienia z dwoma reżimami prawnymi (RODO i Prawo telekomunikacyjne). Wciąż również czekamy na e-Privacy, które ma kompleksowo uregulować kwestie m.in. pozyskiwania danych z urządzeń użytkowników (np. właśnie poprzez mechanizm cookies) i zastąpić obecne rozwiązania.

Pozostaje mieć nadzieję, że rok 2022 przyniesie nam w tym temacie więcej odpowiedzi.

#3 Nowe standardowe klauzule umowne, czyli lepiej późno niż wcale

Ponad trzy lata czekaliśmy na decyzję Komisji Europejskiej w sprawie standardowych klauzul umownych dotyczących przekazywania danych do państw trzecich, która uwzględniałaby postanowienia RODO. Przez ten czas, administratorzy i podmioty przetwarzające musieli pracować na klauzulach, których treść odwoływała się do uchylonej przez RODO dyrektywy 95/46/WE.

4 czerwca 2021 r. Komisja Europejska przyjęła, aż dwa zestawy standardowych klauzul umownych (ang. standard contractual clauses, SCC) – jeden do przekazywania danych osobowych do państw trzecich, a drugi do stosowania pomiędzy administratorami a procesorami.

SCC w końcu zostały dostosowane do przepisów RODO, a także uwzględniają treść wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie Schrems II. Poprzednie SCC nie mogą być już wykorzystywane dla nowych transferów danych. Natomiast przeniesienie transferów danych osobowych ze starych na nowe SCC powinno nastąpić do 27 grudnia 2022 r.

Pozostając jeszcze w temacie transferów danych do państw trzecich, warto odnotować fakt, że 28 czerwca 2021 r. Komisja Europejska przyjęła decyzję wykonawczą stwierdzającą odpowiedni poziom ochrony danych osobowych w Wielkiej Brytanii.

Można zatem uznać, że rok 2021 w zakresie transferów danych do państw trzecich był dość łaskawy – administratorzy i podmioty przetwarzające otrzymały narzędzia, z których mogą korzystać przekazując dane poza EOG.

#4 Kary finansowe UODO, czyli co z tymi naruszeniami?

W 2021 roku, UODO wydał 12 decyzji, na mocy których nałożył kary finansowe na łączną kwotę prawie 0,5 mln EUR. W stosunku do roku 2020 mamy o jedną karę finansową więcej. Ich łączna suma jest jednak dużo niższa (o ponad 300 tys. EUR). Być może taki trend (więcej kar, ale o mniejszej wysokości) utrzyma się w roku bieżącym.

Połowa z decyzji nakładających kary finansowe (równo 6) dotyczyła nieprawidłowości w wypełnianiu obowiązków związanych z zawiadomieniami o naruszeniu ochrony danych osobowych. Administratorzy nie kwapili się do zgłaszania naruszeń do UODO, jak również mieli wyraźny problem z informowaniem o nich osób, których dane dotyczą. Decyzje UODO w tym zakresie pokazały, że niejednokrotnie gorsze od samego naruszenia, jest jego zamiecenie pod dywan.

Kary finansowe pojawiły się również w kontekście uchybienia obowiązkom wdrożenia odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych, które zapewnią bezpieczeństwo przetwarzanych danych osobowych. W tych przypadkach, organ zwracał szczególną uwagę na tematy związane z Security IT i analizą ryzyka. Zdaniem UODO, zastosowanie środków technicznych bez dokonania uprzedniej analizy ryzyka dla procesu przetwarzania danych osobowych nie może dawać gwarancji, że zastosowane środki będą skuteczne i adekwatne.

Warto w tym miejscu wspomnieć również o decyzjach UODO, które co prawda nie wiązały się z karami finansowymi, ale wzbudziły wiele kontrowersji. Taką decyzję wskazaliśmy już w #2, natomiast drugą z nich jest decyzja, na mocy której organ nałożył karę jednocześnie na administratora i procesora.

Sprawa dotyczyła sytuacji, w której pewna firma (administrator) zleciła innej firmie (procesorowi) działania windykacyjne w stosunku do swojego dłużnika.  Poszukując kontaktu telefonicznego oraz e-mailowego, firma popełniła błąd i zaczęła nękać postronną osobę. Osoba ta złożyła skargę do UODO. UODO nałożył karę upomnienia zarówno na administratora, jak i procesora ‒ za brak przesłanki przetwarzania danych osobowych. Na nic zdały się tłumaczenia procesora, że w jego przypadku taką podstawą była umowa zawarta z administratorem. Wielu ekspertów decyzję tę uznało za niebezpieczny precedens.

Pokazuje to, jak wiele aspektów stosowania RODO wciąż nie doczekało się jednoznacznej interpretacji.

wsparcie przy RODO naruszeniu

Wsparcie przy RODO naruszeniu

Jeśli właśnie mierzysz się z trudną sytuacją, jaką jest RODO naruszenie, pomożemy Ci. Być może wyzwanie z którym się mierzysz, wcale nie jest tak poważne, jak Ci się wydaje. Albo odwrotnie, sytuacja, która wydaje się być błaha, wymaga szybkich i zdecydowanych działań z Twojej strony. Daj sobie pomóc. Nasz ekspert pozwoli Ci urealnić sytuację w której się znajdujesz.

W toku naszej pracy wspieraliśmy organizacje przy ponad 50 naruszeniach RODO.

Koszt konsultacji: 300 zł netto / h.

Wypełnij poniższy formularz i zgłoś potrzebę konsultacji przy naruszeniu (dyżurujemy również w weekendy, odpowiemy w ciągu maksymalnie 2 godzin).

Formularz

#5 Wyroki WSA,  czyli krótki przegląd orzecznictwa

Trzeba przyznać, że z każdym rokiem, liczba orzeczeń WSA odnoszących się do zagadnień związanych z przetwarzaniem danych osobowych, rośnie. Na pewno przyczynia się do tego sam UODO, wydając coraz więcej decyzji (nie tylko tych nakładających kary finansowe), od których wiele administratorów się odwołuje.

Które wyroki z roku 2021 zapadły nam w pamięć? Przede wszystkim te, w których WSA nie przyznaje racji organowi nadzorczemu. W 2021 roku WSA uchyliły decyzje UODO, nakładające kary na: Virgin Mobile, Cyfrowy Polsat oraz ID Finance. W tym ostatnim przypadku, sąd wprost wskazał, że administrator danych nie zawsze jest winien wycieku danych osobowych.

Na uwagę zasługują również te wyroki WSA stojące w opozycji do przyjętej praktyki wyznaczenia terminów retencji danych osobowych w oparciu o okresy przedawnienia roszczeń. We wskazanych orzeczeniach, sąd zgodził się z argumentacją podniesioną w decyzjach UODO i za niedopuszczalne uznano przetwarzanie danych na podstawie art. 6 ust. 1 lit. f) RODO, w celu zabezpieczenia się przed ewentualnymi, niepewnymi roszczeniami. Zdaniem sądu nie ma potrzeby przechowywania danych „na zapas”, bowiem w razie ewentualnego sporu i tak dane te zostaną przekazane zainteresowanym stronom.

W zakresie tych wyroków zapraszamy do zapoznania się ze stanowiskiem Związku Firm Ochrony Danych Osobowych.

Podsumowanie

Czy rok 2021 obfitował w wielkie, wręcz przełomowe wydarzenia na miarę rozpoczęcia stosowania RODO (rok 2018 r.) czy też wyroku Schrems II (rok 2020)? Niekoniecznie. Niemniej, z perspektywy branży ochrony danych osobowych, wydarzyło się dużo. Kolejne decyzje, kolejne wyroki i kolejne tematy rodzące wątpliwości interpretacyjne dostarczyły sporo pracy nie tylko branżowym ekspertom, ale przede wszystkim administratorom, procesorom i inspektorom ochrony danych.

A jakie są Wasze wrażenia w tym zakresie?

 

Pobierz artykuł

Pobierz artykuł w PDF

Powiązane artykuły

Co ADO powinien zapewnić IODowi? (cz. II)
Co ADO powinien zapewnić IODowi? (cz. I)
Jak długo przechowywać CV?

2 Odpowiedzi

  1. Krzysztof

    Czy przetwarzanie danych osobowych (np. adresów e-mail w komentarzach) na prywatnym blogu (niezwiązanym z działalnością zawodową), biorąc pod uwagę motyw 18 i art. 2c RODO stanowi wyjątek od stosowania owego rozporządzenia? Jeśli tak, czy serwis taki jak Google Analytics (pomijając zawiłości transgraniczności i ostatnie wyroki) również powinien być takim wyjątkiem? Rozważam głównie ostatnie zdanie motywu 18.

    1. Lex Artist

      Dzień dobry, tak w pierwszym podanym przypadku (prywatny blog) mamy wyłączenie wskazane w RODO. Jednak w przypadku korzystania z takiego narzędzia jak Google Analytics zastosowanie wspomnianego wyłączenia będzie ryzykownym posunięciem.

Zostaw odpowiedź

* pola obowiązkowe

Administratorem danych osobowych jest Lex Artist sp. z o.o., ul. Szańcowa 74/1, 01-458 Warszawa. Dane osobowe będą przetwarzane w celu umieszczenia i obsługi komentarza na blogu. Przysługują Panu/Pani następujące prawa: prawo dostępu do treści danych, prawo do sprostowania danych, prawo do usunięcia danych, prawo do ograniczenia przetwarzania danych, prawo do wniesienia sprzeciwu, prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego. Pełna treść klauzuli informacyjnej znajduje się tutaj.

Zanonimizowany ciąg znaków stworzony na podstawie Pani/Pana adresu email (tak zwany hash) może zostać przesłany do usługi Gravatar w celu sprawdzenia czy jej Pan/Pani używa. Polityka prywatności usługi Gravatar jest dostępna tutaj. Po zatwierdzeniu komentarza obrazek profilowy jest widoczny publicznie w kontekście twojego komentarza.