Ile zgód należy pozyskiwać dla celów marketingowych? #RODOFAQ

Wykorzystywanie danych osobowych w celach marketingowych spędza sen z powiek niejednemu podmiotowi. Do niedawna kwestie związane z wysyłką informacji handlowych regulowało kilka aktów prawnych, tj. Ogólne rozporządzenie o ochronie danych, Ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz Prawo telekomunikacyjne.

Od 10 listopada 2024 r. sytuacja uległa istotnej zmianie. W życie weszła ustawa z dnia 12 lipca 2024 r. – Prawo komunikacji elektronicznej (PKE), która zastąpiła Prawo telekomunikacyjne oraz przejęła regulację dotyczącą zgód na marketing elektroniczny.

Kto i ile zgód powinien zebrać, aby wysyłka informacji handlowych była zgoda z prawem?

Zgoda RODO

Jeżeli przetwarzanie danych osobowych w celach marketingowych opiera się na zgodzie, to każdy administrator powinien tę zgodę zgromadzić oddzielnie.

Nie dopuszcza się zbierania zgody przez dwa podmioty jednocześnie. Nie będzie miało przy tym znaczenia, że podmioty te działają w jednej grupie kapitałowej albo ściśle ze sobą współpracują.

Zasada pozostaje niezmienna: jeden administrator – jedna zgoda.

Jest to związane przede wszystkim z warunkami, jakie zgodnie z RODO, wyrażana zgoda powinna spełniać. Zgoda na przetwarzanie danych osobowych powinna być m.in. dobrowolna. Przy zastosowaniu jednej zgody dla kilku administratorów, nie ma mowy o dobrowolności przy wyborze podmiotu, dla którego zgoda jest wyrażana.

Przykład – poprawne klauzule zgody

Przykład – niepoprawna klauzula zgody

Oczywiście dobrowolność nie jest jedynym warunkiem, jaki spełnić musi zgoda, aby była pozyskana zgodnie z RODO. O innych warunkach tej przesłanki przetwarzania pisaliśmy już na naszym blogu, w tekście w pełni poświęconym zgodzie na przetwarzanie danych osobowych.

Warto również wskazać, że przetwarzanie danych osobowych w celach marketingowych może następować na innej niż zgoda podstawie prawnej. Podstawa tą będzie prawnie uzasadniony interes realizowany przez administratora lub stronę trzecią. RODO w motywie 47 wprost wskazuje, że za działanie wykonywane w prawnie uzasadnionym interesie można uznać przetwarzanie danych osobowych dla celów marketingu bezpośredniego. Pamiętajmy jednak, że wykorzystanie tej przesłanki, wymagać będzie przeprowadzenia przez administratora tzw. testu równowagi (ang. balancing test).

Klauzule informacyjne oraz klauzule zgód

Pracuj na sprawdzonych wzorach i wytycznych, których autorami są eksperci Lex Artist sp. z o.o. – lidera na rynku ochrony danych osobowych w Polsce. Skorzystaj z naszych sprawdzonych wzorów klauzul informacyjnych i klauzuli zgody.

Sprawdź

Zgoda marketingowa na gruncie PKE

Niezależnie od podstawy przetwarzania danych osobowych wynikającej z RODO, wysyłanie informacji handlowych oraz prowadzenie marketingu bezpośredniego przy użyciu środków komunikacji elektronicznej podlega obecnie art. 398 Prawa komunikacji elektronicznej. Zgodnie z tym przepisem zakazane jest używanie automatycznych systemów wywołujących, telekomunikacyjnych urządzeń końcowych (w tym telefonu), poczty elektronicznej, SMS-ów oraz komunikatorów elektronicznych do celów marketingowych, chyba że abonent lub użytkownik końcowy uprzednio wyraził na to zgodę. Co istotne zgoda ta dotyczy zarówno relacji B2C, jak i B2B oraz dotyczy samego kontaktu marketingowego, niezależnie od podstawy przetwarzania danych osobowych na gruncie RODO.

PKE kończy tym samym wieloletni dualizm regulacyjny i wprowadza jednolitą zgodę marketingową.

Wyrok NSA

Treść zgód na komunikację marketingową powinna wskazywać odbiorcy m.in. to jakiej treści komunikatów po wyrażeniu zgody może on się spodziewać, tj. czy jest to marketing produktów i usług własnych czy też marketing produktów i usług innych podmiotów (np. z grupy kapitałowej). Potwierdza to wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2021 r. (sygn. akt III OSK 161/21). Sąd, potrzebę zbierania w tym zakresie odrębnych zgód, wywiódł z różnych celów w jakich są one gromadzone.

Niezależnie od powyższego, wyrażający zgodę powinien mieć również możliwość wyboru kanału komunikacji (mail / telefon / sms).

Prezes UOKiK, w swojej decyzji z dnia 30 maja 2019 r. (sygn. DOZIK-8.610.20.2017.KA/MO), wprost wskazał, co powinna określać zgoda pozyskiwana dla celów marketingu. Zdaniem organu, do obligatoryjnych elementów zgody zaliczymy:

• kanał przyszłego kontaktu,
• cel tego kontaktu oraz
• podmiot, na rzecz którego zgoda jest udzielana.

Decyzja UOKiK

W celu uniknięcia wątpliwości, Prezes UOKiK wyjaśnił jednocześnie, że zgoda powinna być udzielana na rzecz jednego podmiotu wskazanego w treści zgody.

W przypadku zgody gromadzonej dla celów marketingu produktów i usług innych podmiotów warto, aby odbiorcy została przedstawiona lista tych podmiotów. Tak aby, znowu, wiedział jakiej treści komunikatów (jakich podmiotów dotyczących) może się spodziewać. Może to nastąpić albo przez wylistowanie tych podmiotów w samej zgodzie (przy dużej ilości podmiotów opcja mało praktyczna) albo poprzez np. zastosowanie linka z listą (np. na słowie „podmiotów z grupy”).

Praktyczny poradnik o wdrażaniu RODO

Książka RODOLOGIA to kompleksowy przewodnik po RODO, który pomaga wdrożyć ochronę danych osobowych w sposób prosty, szybki i skuteczny. Ponad 500 stron praktycznej wiedzy podanej w przystępnej formie i zrozumiałym języku. A wszystko to podane w pięknej, premium formie. Dowiedz się więcej o RODOLOGII: Sprawdź

Przykład – poprawne klauzule zgody

Przykład – niepoprawna klauzula zgody

Zgoda powinna być udzielana na rzecz jednego podmiotu i obejmować konkretny kanał kontaktu. W przypadku marketingu produktów lub usług innych podmiotów (np. z grupy kapitałowej), odbiorca musi mieć możliwość zapoznania się z ich listą.

Relacja PKE i RODO, czyli o czym trzeba pamiętać?

PKE i RODO regulują dwa różne obszary. RODO, to kwestie legalności przetwarzania danych osobowych, a PKE kwestie legalności samego kontaktu marketingowego. Nawet jeżeli administrator przetwarza dane w oparciu o prawnie uzasadniony interes, brak zgody wymaganej przez art. 398 PKE uniemożliwia legalne nawiązanie kontaktu marketingowego.

Cofnięcie zgody marketingowej powoduje, że każdy kolejny kontakt marketingowy będzie naruszeniem PKE.

Podsumowanie

Ile zatem zgód należy pozyskać, aby móc zgodnie z prawem przesyłać informacje o charakterze marketingowym? Niestety ciężko jest w tym zakresie udzielić jednoznacznej odpowiedzi. Wszystko zależy od przyjętej przez dany podmiot podstawy przetwarzania danych osobowych, rodzaju komunikatów marketingowych, które mają być przesyłane oraz kanałów komunikacji, z których dany podmiot chce skorzystać. Obrazuje to poniższa tabela.

Autor artykułu: Jacek Bogusławski, specjalistads. ochrony danych osobowych